Nhưng theo Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ, người lớn cũng có thể bị ADHD và chiếm khoảng 4-5% trong người lớn ở Hoa Kỳ. Nhưng chỉ 1 số ít người to được chẩn đoán hoặc điều trị đối với ADHD. Nếu không được chẩn đoán và không được điều trị kịp thời, ADHD có thể dẫn đến các khiếu nại về tinh thần và thể chất nghiêm trọng làm cho người mắc ADHD và gia đình của họ vô cùng khó khăn để có một cuộc sống bình thường hàng ngày.
Dấu hiệu của ADHD ở người lớn
Một người mắc ADHD có thể có một thời gian khó tập trung, khó hoàn tất công việc đúng giờ và theo chỉ dẫn, khó khăn tổ chức các nhiệm vụ, thậm chí khó nhớ các thông tin. ADHD tại người lớn không như nhau ở từng người riêng biệt. Ở 1 số người, các dấu hiệu và triệu chứng nêu trên có thể có tác động lớn, trong lúc ở những người khác, có thể không có khiếu nại gì to hoặc đôi lúc tùy theo các tình huống cụ thể.
ADHD ở người lớn có thể dẫn đến tâm trạng lâng lâng, lòng tự trọng thấp, chán chường mạn tính, lo âu, trầm cảm; khó tập trung, tính bốc đồng, khó khăn kiểm soát sự tức giận, kỹ năng tổ chức kém, quên mọi thứ, có khiếu nại trong quan hệ xã hội, khó khăn trong công việc.
ADHD có thể gây ra 1 số vấn đề trong học tập, công tác, sinh hoạt. Chẳng hạn như gặp rắc rối thường xuyên, lưu ban, bỏ học, hiệu suất làm việc kém, đánh tráo công việc liên tục, không thành công, không hài lòng với công việc. Trong cuộc sống: trầm cảm, lo âu, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ma túy. Trong quan hệ hôn nhân, ADHD có thể gây ra 1 số vấn đề liên quan như: ly hôn, kết hôn một vài lần.
Não của người bình thường (trái) và não của người bị ADHD.
Làm sao tiếp nhân biết?
Nếu bạn nghĩ rằng bạn hoặc người mà bạn biết có ADHD ở tuổi trưởng thành, cần được chẩn đoán sớm nhất có thể và được điều trị đúng để có thể có cuộc sống bình thường càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, chẩn đoán ADHD tại người trưởng thành không phải là một công việc tiện dụng vì các dấu chứng và triệu chứng của ADHD như trầm cảm, lo lắng, tập trung kém, các khiếu nại về mối quan hệ... có thể có những nguyên nhân đan xen và chi phối khác.
Không có xét nghiệm hoặc kiểm tra đơn lẻ và đặc hiệu nào có thể giúp chẩn đoán xác định ADHD ở người lớn. Tuy nhiên, việc chẩn đoán ADHD ở tuổi trưởng thành sẽ đòi hỏi 1 cuộc kiểm tra sức khỏe hoàn chỉnh giúp loại trừ bất kỳ nguyên do nào có thể gây ra những dấu chứng và triệu chứng nhất định mà 1 người đang trải qua. Những thông tin về lịch sử gia đình, cá nhân, mối quan hệ và các bài kiểm tra tâm lý sẽ giúp đánh mức giá bất kỳ thông tin vào các dấu chứng nghi ngờ với công cụ thang đánh mức chi phí tầm soát ADHD.
Ðiều trị kết hợp
Một lúc chẩn đoán đúng được thực hiện, người to ADHD được điều trị bằng thuốc, giáo dục, giải đáp tâm lý và huấn luyện. Các phương pháp điều trị thường được kết hợp với nhau, có thể giúp làm giảm nhiều dấu chứng và triệu chứng của ADHD, nhưng khó khăn để có thể chữa khỏi 1 cách hoàn toàn trên một cá nhân cụ thể.
Thuốc: Các loại thuốc thường được sử dụng để điều trị ADHD tại người to bao gồm chất kích thích như amphetamine hoặc methylphenidate. Những chất kích thích này hoạt động bằng cách điều chỉnh nồng độ các chất dẫn truyền thần kinh khác nhau trong não. Các thuốc khác thường được kê toa cho ADHD tại người to là 1 số thuốc chống trầm cảm. Ngoài ra, luôn chú ý tới bất kỳ phản ứng phụ nào có thể gặp lúc dùng các loại thuốc để điều trị ADHD.
Tư vấn tâm lý: Một khi được chẩn đoán bị ADHD ở tuổi trưởng thành, cần được giải đáp tâm lý để 1 người có thể học các kỹ năng có thể giúp tự khắc phục các triệu chứng ADHD hàng ngày như: học cách quản lý sự tức giận rất tốt hơn; tìm hiểu cách quản lý thời gian tốt hơn, tổ chức tốt hơn mọi thứ; tìm hiểu cách để có mối quan hệ tốt đẹp hơn với gia đình, bạn bè, đồng nghiệp.
Các loại giải đáp tâm lý bình thường được dùng khi điều trị ADHD ở người lớn bao gồm:
Liệu pháp gia đình và giải đáp hôn nhân sẽ giúp 1 người được chẩn đoán bị ADHD ở tuổi trưởng thành cải thiện mối quan hệ của họ với gia đình và bạn tình, cũng như hướng dẫn những thành viên khác trong gia đình làm thế nào để đối phó với một người bị ADHD trong gia đình.
Liệu pháp hành vi tiếp nhân thức sẽ giúp người được chẩn đoán ADHD tại tuổi trưởng thành học các kỹ năng cụ thể cấp thiết trong cuộc sống hàng ngày, cũng như để điều hành các dấu chứng và triệu chứng nhất định của rối loạn ADHD có ảnh hưởng đến môi trường trường học, nơi làm việc và tại nhà.
Thay đổi lối sống và các biện pháp khắc phục
Quan trọng là phải nhận ra được các dấu chứng của ADHD tại tuổi trưởng thành, từ đó có thể được các hướng giải quyết can thiệp đúng cách. Một số lời khuyên sau đây có thể rất hữu ích: lập danh sách những việc bạn cần làm mỗi ngày; sử dụng bảng kiểm mục ví dụ nhu yếu và đảm bảo không làm nhiều việc chỉ trong 1 ngày; viết ghi chú để nhớ những điều cần thiết bạn cần làm mỗi ngày; lưu ý những thứ cần phải ghi nhớ trong cuốn sổ tay của bạn; làm việc theo một thói quen hàng ngày, bởi thế bạn không bị lẫn lộn; hướng tới 1 cuộc sống lành mạnh bằng cách ăn uống rất tốt và hoạt động thể chất tích cực; giấc ngủ rất tốt và nghỉ ngơi là điều mà mọi người cần làm; cần tiếp nhân sự giúp đỡ từ các thành viên gia đình, bạn bè và đồng nghiệp.
TS.BS. Lê Thanh Hải
0 nhận xét:
Đăng nhận xét