Sơ cứu các dạng bỏng

Bỏng độ 1:

Da đỏ lên, chỉ ảnh hưởng tới lớp da ở nông nhất, vết bỏng lành nhanh nhưng da bị tổn thương có thể tróc ra sau đó vài ngày. Rám nắng được xếp vào loại bỏng độ 1.

Bỏng độ 2:

Da bị tổn thương sâu hơn, tạo bóng nước. Tuy nhiên một phần chân bì (phần sâu của da) vẫn còn nên da có thể tái tạo lại được. Vì vậy, bỏng độ hai thường lành, không để lại sẹo, trừ lúc diện tích bỏng quá rộng. Ở bỏng độ 2, đường kính vết thương không quá 5-8cm và có thể sơ cứu với những bước sau:

• Để vùng bị bỏng dưới vòi nước lạnh trong ít nhất 5 phút hoặc cho đến lúc dịu đau hoặc ngâm vết bỏng vào nước lạnh. Làm mát vết bỏng sẽ làm giảm sưng nhờ dẫn nhiệt ra khỏi da.

• Lưu ý không đặt đá trực tiếp lên vết bỏng có thể gây tê cóng, làm da bị tổn thương thêm. Không làm vỡ bọng nước dễ gây nhiễm trùng.

• Che phủ vết bỏng bằng băng gạc vô trùng: Không dùng bông có sợi có thể kích ứng da. Băng lỏng để tránh đè ép lên vùng da bị bỏng. Băng ngăn không khí tại ngoài chỗ da bị bỏng, làm giảm đau và bảo vệ chỗ da phồng rộp.

Bỏng nhẹ thường liền mà không cần thiết điều trị gì thêm. Vết bỏng lúc liền có thể có màu khác với màu da xung quanh. Chú ý phát hiện các dấu hiệu nhiễm trùng, như đau tăng lên, đỏ, sốt, sưng hoặc chảy nước. Nếu nhiễm trùng diễn ra, cần đi khám ngay. Tránh làm bị thương lại hoặc phơi nắng ví dụ vết bỏng liền chưa được một năm, làm như thế có thể gây thay đổi sắc tố nhiều hơn. Sử dụng kem chống nắng cho vùng bị bỏng trong ít nhất 1 năm.

Bỏng độ 3

Những vết bỏng nặng nhất thường không đau và hủy hoại toàn bộ bề dầy của da. Vùng da bỏng có màu trắng hoặc cháy xém. Nếu bỏng sâu có thể tới mỡ, cơ và xương. Bề sâu của vết bỏng tuy nhu yếu cho việc vết bỏng thành sẹo rất tốt hoặc xấu nhưng chính bề mặt vết bỏng là nhân tố quan trọng quyết định việc biến chuyển toàn thân của người bỏng: bề mặt da bị bỏng càng rộng càng nguy hiểm cho tính mạng vì mất nhiều nước và đau nhiều. Bỏng chiếm trên 15% diện tích được coi là bỏng nặng.

Trong trường hợp này, nên gọi cấp cứu hoặc sự giúp đỡ của y tế. Trong khi chờ đợi, hãy thực hiện những bước sau:

• Không cởi quần áo bị cháy. Tuy nhiên, hãy bảo đảm là nạn nhân không còn tiếp xúc với chất liệu đang cháy âm ỉ hoặc khói hay sức nóng.

• Không ngâm vết bỏng rộng và nặng vào nước lạnh. Làm tương tự có thể gây sốc.

• Kiểm tra các dấu hiệu tuần hoàn (thở, ho hoặc cử động). Nếu không thấy thở hoặc các dấu hiệu khác của tuần hoàn, tiến hành hồi sức tim phổi.

• Che phủ vùng bị bỏng. Dùng băng vô trùng lạnh, ẩm; quần áo sạch, ẩm hoặc khăn ẩm.

Bỏng hóa chất

Nếu hóa chất gây bỏng da, hãy làm theo các bước sau:

• Loại bỏ nguyên do gây bỏng bằng cách rửa sạch hóa chất ra khỏi bề mặt da dưới vòi nước lạnh trong 15 phút trở lên. Nếu hóa chất gây bỏng là chất dạng bột như vôi, hãy chải sạch nó khỏi da trước khi rửa.

• Cởi bỏ quần áo hoặc đồ trang sức đã bị dính hóa chất.

• Che phủ vùng bị bỏng bằng băng gạc khô, vô trùng hoặc quần áo sạch.

Bỏng hóa chất nhẹ thường liền mà không cần điều trị gì thêm.

Đến ngay cửa hàng y tế nếu:

• Nạn nhân có dấu hiệu sốc, như ngất, da xanh tái hoặc thở nông.

• Bỏng hóa chất thấm qua lớp da ngoài cùng, và gây bỏng độ 2 trên diện tích có đường kính trên 5 - 8cm.

• Bỏng hóa chất xảy ra tại mắt, bàn tay, bàn chân, mặt, bẹn hoặc mông hoặc tại khớp lớn.

Nếu bạn chưa biết chắc liệu chất đó có độc hay không, hãy gọi ngay cho cơ sở chống độc. Nếu bạn tới cửa hàng y tế, hãy mang theo hộp đựng hóa chất hoặc bản diễn tả đầy đủ về hóa chất đó để tiếp nhân dạng.

Nếu bạn bị hóa chất bắn về mắt, hãy thực hiện ngay các bước sau:

1) Rửa sạch mắt bằng nước.

Dùng nước sạch chảy từ vòi nước ấm trong ít nhất 20 phút, và sử dụng những cách sau đây là nhanh nhất:

• Dùng vòi hoa sen phun nước ấm lên trán cho nước chảy tràn qua bên mắt bị hóa chất. Hoặc hướng vòi phun vào phần sống mũi giữa 2 mắt nếu cả 2 mắt đều bị dính hóa chất.

• Cúi đầu dưới vòi nước và nghiêng sang một bên. Sau đó cố mở bên mắt bị hóa chất trong lúc cho nước chảy nhẹ nhàng.

• Với trẻ em, tốt đặc biệt cho trẻ nằm trong bồn tắm hoặc ngửa đầu vào bồn rửa trong lúc bạn phun nhẹ nước lên trán tại bên mắt bị dính hóa chất hoặc vào chỗ sống mũi giữa 2 mắt. Nhớ rửa trong ít nhất 20 phút cho dù bạn dùng cách nào.

2) Rửa tay bạn bằng xà bộ phận và nước. Rửa tay thật kỹ để đảm bảo không còn hóa chất hoặc xà bộ phận dính trên đó. Mục tiêu trước nhất của bạn là gặt đi hóa chất ra khỏi bề mặt mắt, nhưng sau đó bạn cần bảo đảm gặt đi hóa chất ra khỏi tay.

3) Tháo kính áp tròng. Nếu kính chưa bị tuột ra trong lúc rửa, thì bạn hãy tháo chúng ra.

Thận trọng:

• Không dụi mắt, dụi mắt có thể gây tổn thương thêm.

• Không cho bất kỳ thứ gì ngoài nước hoặc nước muối sinh lý để rửa kính áp tròng về mắt, và không sử dụng thuốc nhỏ mắt trừ lúc bác sĩ khuyên bạn làm như vậy.

Đến ngay trung tâm y tế.

Sau lúc làm theo các bước ở trên, hãy đến ngay trung tâm y tế hoặc gọi cấp cứu. Mang theo hộp đựng hóa chất hoặc tên hóa chất lúc bạn đến cơ sở y tế. Nếu có thể, hãy đeo kính râm vì mắt bạn sẽ rất nhạy cảm với ánh sáng.

Bỏng điện

Vết bỏng điện có thể biểu hiện ít hoặc chẳng phải thấy trên da, nhưng tổn thương có thể lan rộng sâu xuống các mô bên dưới da. Nếu 1 dòng điện mạnh truyền qua cơ thể bạn, thì tổn thương bên trong, như rối loạn nhịp tim hay ngừng tim, có thể xảy ra. Đôi lúc sức giật của điện có thể làm cho bạn bị văng ra hoặc bị ngã, gây gãy xương hoặc các chấn thương liên quan khác.

Gọi cấp cứu ngay ví dụ người bị bỏng điện bị đau, lú lẫn, hoặc thay đổi nhịp thở, nhịp tim hay ý thức.

Trong lúc chờ cấp cứu, hãy làm các bước sau:

• Trước tiên hãy quan sát, đừng chạm vào: Nạn nhân có thể vẫn tiếp xúc với nguồn điện. Chạm vào người đó có thể truyền điện sang bạn.

• Ngắt nguồn điện nếu như có thể: Nếu không, hãy di chuyển nguồn điện ra xa cả bạn và người bị thương bằng 1 vật không dẫn điện được làm từ bìa các tông, nhựa hay gỗ.

• Kiểm tra dấu hiệu tuần hoàn (thở, ho hoặc cử động). Nếu không có, Tiến hành hồi sức tim phổi ngay.

• Đề bộ phận sốc: Đặt nạn nhân nằm xuống ở tư thế đầu hơi thấp hơn thân người và kê cao chân.

• Che phủ vùng bị bỏng: Nếu nạn nhân đang thở, hãy che phủ vùng bị bỏng bằng băng gạc vô trùng, hoặc bằng vải sạch. Không sử dụng vải màn hay khăn mặt. Các sợi vải lùng nhùng có thể dính về vết bỏng.